Bojownikom niepodległości

Józef Olechnowicz

(1902–1969)

Urodził się 4 lipca 1902 r. w Bronisławowie na Wołyniu. Syn Jana, ziemianina, i Józefy z Pawłowskich. Brat Bronisława (zob.) i Stanisława (zob.).

Uczył się w gimnazjum w Kijowie. Należał do harcerstwa. Od kwietnia 1918 r. służył w Polskiej Organizacji Wojskowej ps. „Lit”. W końcu 1919 r. opuścił Kijów, w roku 1920 dotarł do Warszawy. Wstąpił do Wojska Polskiego. Walczył w wojnie z Rosją bolszewicką . Uczestnik III powstania śląskiego (2/3 maja – 5 lipca 1921). Następnie w rezerwie. 1 lipca 1925 r. awansowany ppor. rez. piech., 1 stycznia 1935 r. na por. rez. piech. Maturę uzyskał w Gimnazjumim. J. Zamoyskiego w Warszawie, następnie studiował w tamtejszej Wyższej Szkole Handlowej. Po jej ukończeniu pracował zawodowo między innymi w Banku Przemysłowym w Warszawie. W roku 1935 wyjechał do Argentyny, gdzie był urzędnikiem w Banco Polacco. Po powrocie do kraju we wrześniu pracował w centrali Banku PKO, a następnie w Izbie Handlowej Polsko-Łacińsko-Amerykańskiej. W roku 1939  zmobilizowany do WP.

Podczas kampanii wrześniowej 1939 r. dowodził komp. ckm w improwizowanym IV baonie 360 pp. Brał udział w obronie Warszawy. Następnie dowodził tym baonem. Po kapitulacji załogi stolicy (28 września) dostał się do niewoli niemieckiej, z której rychło zbiegł. 26 października przeszedł na Węgry, skąd przedostał się do Francji. Powołany do służby czynnej, od 10 stycznia do 11 czerwca 1940 r. był adiutantem obozu w Coëtquidan. Po upadku Francji 20 czerwca ewakuowany do Wlk. Brytanii. Skierowany do Liverpoolu, 3 sierpnia został adiutantem Polskiej Komendy m. Glasgow (do 21 stycznia 1941). Przeniesiony do Sztabu Naczelnego Wodza, służył w wydziale prac kulturalno–oświatowych. W roku 1944 był założycielem komisji dla spraw oszczędności wojskowych, dyrektorem Banku PKO i członkiem IV Rady Narodowej. Na początku 1945 r. założył księgarnię i wydawnictwo Orbis (London) Ltd. i Orbis (Polonia) Ltd.

W latach 1945–1947 firma miała swoją filię w Edynburgu. Wydawca wielu prac między innymi „Pamiętnika Kijowskiego”, „Biblioteki Ziemi Naszej”, „Biblioteki Autorów Polskich”. Zmarł 15 września 1969 r., został pochowany na Cmentarzu Gunnersbury w Londynie kwat. FA.

Odznaczony Krzyżem Niepodległości, Krzyżem Walecznych, srebrnym (?) Krzyżem Zasługi z mieczami i srebrnym Krzyżem Zasługi.

Źródła

K. Grodziska, Polskie groby na cmentarzach Londynu, Kraków 1995; A. Holiczenko, Żolnierze tajnego frontu. Lista imienna KN3 POW–Wschód, 1914–1921, Olsztyn 2012; „Monitor Polski” 1931, nr 296, 23/1934; M. Paszkiewicz, w: Polski Słownik Biograficzny t. XXIII z 1978; Rocznik oficerski rezerw 1934; R. Rybka, K. Stepan, Awanse oficerskie w Wojsku Polskim 1935–1939, Kraków 2003.